Андрей Смирнов
Время чтения: ~13 мин.
Просмотров: 0

Baraj

Sonuç

Günümüz dünyasında enerji çok önemli yer tutuyor. Hatta enerji ülkelerin kalkınmasında en önemli unsurunu oluşturuyor. Dünyada özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler sürdürülemez büyüme dediğimiz bir şekilde büyümektedir: Yani doğal kaynaklarını, bu kaynakların yenilenme hızından daha hızlı bir şekilde tüketmektedirler. Örneğin 15 metreden yüksek 20.000’den fazla baraja sahip olan Çin, doğal kaynaklarını büyük bir hızla tüketmektedir.

Dünyada tarıma kazandırılan alanlar hesap edilirken, bu projeler sonucunda kaybedilen alanlar ciddiye alınmamaktadır. Özellikle baraj suları altında kalacak alanların yanında, delta sahalarında meydana gelebilecek tarımsal alan kayıpları hesaplanmalı ve buna uygun projeler yürütülmelidir. Ayrıca bölgede tarihi eserler korunmalı ve baraj yapımı için en uygun yer belirlenmeye çalışılmalıdır.

Dünyada hızlı sanayileşme ile meydana gelen zararların en önemlisi, ekosistemdeki dengelerin bozulmasıdır. Ekosistemdeki meydana gelen tahrifat doğrudan veya dolaylı olarak insanlığı ve diğer canlıları etkilemektedir. Artan bulaşıcı hastalıklar, küresel ısınma, çevre kirliliği ve yarattığı sorunlar bunlardan sadece birkaçı. Bu nedenle barajların ekosistem, sosyoekonomik, kültürel vb. baskıları göz önünde bulundurularak planlanması, hem dünyamızın doğal kaynaklarının korunması hem de insanlığın ve diğer canlıların geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.

Devletler arası rekabet, kapitalizm, aşırı tüketme ve insanın doğaya daha çok hükmetmesi gibi sebepler, enerji ihtiyacını giderek dahada artırmış bulunuyor. Rekabetin ve ihtiyacın giderek arttığı dünyada, barajların kullanımını engellemek mümkün değil. Ancak yaparken en az zarar veren yol belirlenebilir. Bu sayede çevre ve ekolojiye verilen zarar en aza indirgenmiş olur. Bir Yerli Amerikalı atasözüyle bitirelim:

Сюжет

Переписка девушки из борделя и прораба со стройки

Вполне порядочный строитель, который возводит плотину, знакомится в интернете с молодой и привлекательной девушкой Нехир. Когда-то она была одной из сотрудниц борделя, но затем решила заняться устройством своей личной жизни. Вначале молодые люди просто переписывались на общие темы. Никто из них не предполагал, что в будущем их знакомство превратиться в нечто большее. Следует отметить, что у главных героев телесериала «Baraj» были выдуманные ники. Они скрывали друг от друга свои настоящие имена. Переписка Назыма и Нехир длилась не один месяц. И вот пришло время, когда они захотели увидеть друг друга в реальности, что привело к довольно неожиданным последствиям.

Замена на первом свидании

Фейяз Думан

Перед первым свиданием с Нехир молодой человек сильно разволновался и понял, что не может на него пойти. Он сильно переживал, что разочаруется после первой встречи с девушкой, которая ему понравилась в интернете. В своей голове он создал идеальный образ Нехир, который ему не хотелось разрушать.

Скромный и стеснительный Назым отправляет на свидание своего подчиненного – простого рабочего Тарыка. Когда девушка пришла на стройку, то была поражена. Прораб тоже расстроился, увидев красавицу, и начал жалеть, что выдает за себя другого молодого человека. Далее история становится еще более запутанной. События развиваются совсем не так, как изначально планировали главные герои турецкой мелодрамы.

Биран Дамла Йылмаз

Barajlar Hangi Amaçla Kullanılır ?

Antik çağda barajlar sadece sulama amaçlı inşa edilmişlerdir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler, sudan daha fazla faydalanabilme imkanını sağlamıştır. Barajlar sayesinde su temini, taşkın kontrolü, sulama, ulaşım ve hidroelektrik enerjisi elde edilir. Tatlı su kaynaklarının sınırlı olması ve dünyanın belirli bölgelerinde yoğunluk göstermesi, ayrıca ülke sınırları içerisinde de iklim farklılıkları ve bölgeler arası su temini gibi ihtiyaçlarda, barajların yapılmasını gerekli kılmıştır. Barajların belli başlı yapım amaçları aşağıda sıralanmıştır.

  • Yağmur mevsiminde yüzeysel akan suları biriktirip, su ihtiyacı olduğu zamanlarda kullanmak için,
  • Hidroelektirik enerjisi elde etmek için,
  • Suları belirli bölgede toplayarak taşkınların önlenmesi için,
  • Sanayi için gerekli suyu düzenli olarak temin etmek için,
  • Su seviyesinin yükseltilmesi sayesinde, göl oluşturulmasından dolayı ulaşım ve balıkçılık amaçlı kullanılması için,
  • Kentlerin su ihtiyacını karşılamak için,
  • Tarım faaliyetleri ve sulama ihtiyacını gidermek için.

Barajların Çevre Üzerindeki Olumsuz Etkileri

Barajlar sadece ekolojik ve biyolojik olarak değil sosyal, ekonomik ve tarihi yapılara da zarar vermektedir. Ancak burada unutulmaması gerekilen husus, barajın büyüklüğü, barajın yapıldığı bölgenin çevresel özellikleri, tahrifatta farklı farklı etkiler meydana getirebilmektedir.

Baraj için kullanılan akarsuların, barajların önünde birikmiş olan alüvyonu, dolayısıyla da bitkiler için hayati önem taşıyan besin maddelerini tutarak verimi düşürmekte, bu nedenle de kıyılardaki deltalara, alüvyon taşıyamadığından tarım da verimlilik düşmektedir.

Barajların yapılması ve diğer insan (antropojen) etkinlikleri, akarsular tarafından kıyılara taşınan sediman miktarını değiştirmiş ve dolaylı olarak kıyı jeomorfolojisini de etkilemiştir. Barajlar kıyıya taşınan sediman miktarını yılda 1,4 milyar ton civarında azaltabilmektedir. (Syvitski vd. aktaran, T. Ertek A, 2017). Ortalama bir nehrin yıllık 2 milyon ton civarında kıyıya alüvyon taşıdığı düşünülecek olursa, bu sayının büyüklüğü daha iyi anlaşılabilir.

Yeryüzünün jeomorfolojik (yeryüzü şekilleri) şeklinin milyonlarca yılda meydana geldiğini düşünürsek, insan faaliyetlerinin, özellikle de barajların sanayi devriminden itibaren yeryüzünün şeklinin değişmesinde olan etkilerini tahmin edebiliriz.

6 Kasım 2015 tarihinde Brezilya’nın Minas Gerais eyaletinde barajın çökmesi sonucu meydana gelen afette, canlılar ve çevrede ciddi zararlar meydana geldi.Fortune

Aşağıda barajların çevre üzerindeki bazı olumsuz etkileri sıralanmıştır:

  • Ekolojik dengenin tahribata uğraması,
  • Baraj sahası içinde kalan tarım alanları ve tarihi yapıların sular altında kalması,
  • Baraj çevresinde yaşayan insanların göç ettirilmeleri,
  • Barajın çevresinde yaşayan canlıların zarar görmesi. Nitekim insanları göç ettirebilmek, canlılara zarar vermeden göç ettirebilmekten daha kolaydır.
  • Su yükünün artması dolayısı ile meydana gelebilecek tehlikeli heyelanlar ve diğer jeolojik olaylar,
  • Su miktarının artmasıyla, kullanılabilecek suyun buharlaşma ile azalması,
  • Akarsuların taşkın mevsimlerinde birlikte getirdikleri toprak gücünü artıran besleyicilerden bilhassa delta ovalarının mahrum kalması,
  • Suyun içinde taşınan maddelerin azalması nedeni ile baraj mansabında daha fazla yatak oyulması,
  • Kıyılara alüyyon taşınımının azalması sonucu, kıyı erozyonunun meydana gelmesi.

Erzurum’un Oltu ilçesindeki Ayvalı Barajı Gölü’nün yüzeyinde binlerce balığın kümeler halinde durması görenleri şaşırttı. İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nce gölde inceleme başlatıldı.

Erzurum’un Oltu ilçesindeki Ayvalı Barajı Gölü’nün Ormanağzı köyüne doğru olan kısmında ilginç bir olay yaşandı. Aralarında 10 metre olmak üzere kümeler halinde gölün yüzeyinde duran balıklar görenlerin dikkatini çekti.

GÖREN TELEFONA SARILDI

İlk kez böyle bir olayla karşılaştıklarını söyleyen yöre halkından Ahmet Sezgin, «Bugüne kadar böyle bir şey görmedim. Yumurtadan çıkan sazan yavrular, büyük bir balığın başına toplanıyor. Gölün yüzeyi tamamen bunlarla dolu. Çok ilginç bir olay. Balıklar suyun akışına doğru toplanıyorlar. Herkes bu olayı cep telefonu ile görüntüleyerek ölümsüzleştirdi» diye konuştu.

Ayvalı barajındaki suların çekilmesi ile göldeki oksijenin azaldığını ve bu yüzden balıkların gölün yüzeyine çıkabileceğini düşünen Fırat Aydın ise «Ben buraya gezmeye geldim. Çok sık geldiğim gölde ilk kez böyle bir olaya şahitlik ediyorum. Kimi suda oksijen azaldığı için kimi gölün dibinde bol miktarda yosun olduğu için balıkların yüzeyde durduğunu söylüyor. Kesin nedenini bilmiyoruz ama suyun yüzende kümeler halinde duran balıklar ilginç bir görüntü oluşturuyor» dedi.

Yaşayan bu olay üzerine Olur İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü Veteriner Hekim İbrahim Deniztekin, sudan numune alarak incelenmek üzere Erzurum’a gönderdi. Deniztekin, çıkacak sonuçların İl Müdürlüğü tarafından açıklanacağını belirtti.

(DHA)

ANASAYFAYA DÖNMEK İÇİN TIKLAYINIZ

PARTNER Duş sonrası olay poz!

İstanbul’da ‘çukur’ operasyonu: Çok sayıda gözaltı
İşte MasterChef karakuş tatlısı tarifi…

GÖREN TELEFONA SARILDI

İlk kez böyle bir olayla karşılaştıklarını söyleyen yöre halkından Ahmet Sezgin, «Bugüne kadar böyle bir şey görmedim. Yumurtadan çıkan sazan yavrular, büyük bir balığın başına toplanıyor. Gölün yüzeyi tamamen bunlarla dolu. Çok ilginç bir olay. Balıklar suyun akışına doğru toplanıyorlar. Herkes bu olayı cep telefonu ile görüntüleyerek ölümsüzleştirdi» diye konuştu.

Ayvalı barajındaki suların çekilmesi ile göldeki oksijenin azaldığını ve bu yüzden balıkların gölün yüzeyine çıkabileceğini düşünen Fırat Aydın ise «Ben buraya gezmeye geldim. Çok sık geldiğim gölde ilk kez böyle bir olaya şahitlik ediyorum. Kimi suda oksijen azaldığı için kimi gölün dibinde bol miktarda yosun olduğu için balıkların yüzeyde durduğunu söylüyor. Kesin nedenini bilmiyoruz ama suyun yüzende kümeler halinde duran balıklar ilginç bir görüntü oluşturuyor» dedi.

Barajlar ve Hidroelektrik Santraller

Barajlar, sanayi-merkezli ekonomik politikaları besleyen ve gelişmekte olan ülkelerde enerji üretiminde de en önemli kaynaklardan biridir. Baraj projeleri sadece enerji ihtiyacını karşılamakla kalmamakta; aynı zamanda ülke ve bölge ekonomisine katkı sağlama yanında, sosyal ve ekonomik açıdan gelişimi hızlandırmakta ve yörede yeni istihdam alanları oluşturmaktadır.

Aslında her baraj enerji üretmek amacıyla kullanılmamaktadır. Ancak akarsulara üzerine inşa edilen barajlara eklenen Hidroelektrik Santral (HES) adı da verilen barajlar sayesinde, akan sudan elektrik elde etmek mümkündür. Bu nedenle günümüzde dünya genelinde binlerce baraj bulunmaktadır. Hidroelektrik enerjisi, yenilenebilir enerji kaynağı olduğundan, atmosfere sera gazlarını yaymadığı gibi sürekli kendisini yenileyebilir bir özelliktedir.

Agora Bilim Pazarı

Evrim Ağacı 3’lü Bilim Kitabı Seti

Evrim Ağacı 3’lü Bilim Kitabı Seti

Satın Al

Tüm Ürünler

Ancak hidrolektrik enerjisi elde etmek için yapılan barajların doğaya ve canlılara doğrudan ve dolaylı olarak zararları mevcuttur. Bu zararların en başında akarsuların getirmiş olduğu alüvyonları tutması ve deniz canlılarında ve tarımda verimliliğin düşmesinde olan rolüdür. Diğer önemli bir durum ise barajların olduğu bölgedeki canlıların, bitkilerin ve tarihi eserlerin ciddi oranda zarar görmesidir.

Ayrıca «devasa» olarak nitelendirilebilecek barajların, mikroklima düzeyde de olsa bulunduğu bölgedeki iklimi değiştirebilme etkisidir. Bunlara ilaveten dünyanın çeşitli bölgelerinde mühendislik hatası sonucu ya da barajların eskimesi sebebiyle barajlarda çökme/patlama meydana gelebilmektedir. Bunun sonucunda, milyonlarca tonluk su kütlelerinin çevreye yayılması, ekosistemde düzeltilmesi uzun yıllar alan tahribata sebep olmaktadır.

Barajlar genellikle dağların birbirlerine yaklaştığı uygun yerlere, nehir sularının önünü keserek arkasında göl oluşturmak amacıyla yapılırlar. Barajlar nehir sularını kontrol için kullanılır. «Dilimizde baraj kelimesini ifade etmek için bent kelimesi de kullanılmaktadır.» (DSİ).

Dünya’da barajın ilk defa M.Ö. 4000 civarında, Nil nehri üzerinde inşa edildiği tahmin edilmektedir. Uzunluğu 110 metre ve yüksekliği 12 metre olan baraj, sulama ve içme suyu amaçlı kullanılmıştır. Dünya’nın en eski barajlarından olduğu tahmin edilen bir diğer baraj ise, Nil nehri üzerinde Sadd-el-Kafara barajıdır. M.Ö. 2950-2750 yılları arasında yapıldığı tahmin edilir. Çin’de ise M.Ö. 200 yıllarında yapılan Tu-Kiang barajı, 200 bin hektarlık pirinç tarlalarını sulamak için günümüzde bile aktif olarak kullanılmaktadır. Hindistan ve Seylan’da da 2000 yıl önce yapılmış barajlar bulunmaktadır. (Gedik N, 2019).

Рейтинг автора
5
Материал подготовил
Максим Иванов
Наш эксперт
Написано статей
129
Ссылка на основную публикацию
Похожие публикации